About bibliotea

Blog da biblioteca do IES Val do Tea

Carlos Casares

Comezamos a semana das Letras Galegas co seu protagonista, Carlos Casares. Aínda que xa leva varios meses connosco, hoxe “inauguramos” esta exposición homenaxe ao autor que preparou Cándido. O texto que acompaña ás fotografías é de Dores:

Carlos Casares nace no 1941 en Ourense. Con catro anos vai para Xinzo de Limia, onde o seu pai era mestre.  Alí aprende os nomes das árbores e dos paxaros e escoita historias da guerrilla antifranquista. Con tres anos estivo a piques de morrer afogado no río. Salvouno unha curmá, como o propio Carlos salvaría uns anos máis tarde ao seu irmán Xavier das augas do Limia.

Resultado de imagen de carlos casares

No 1952 ingresa no Seminario de Ourense. Aquí espertará a súa vocación literaria, alentada polo seu profesor de Literatura, Agustín Madarnás, que escolle unha redacción súa para ler en voz alta.

A partir dese momento, Casares le con paixón tanto os clásicos grecolatinos como autores españois e estranxeiros cuxa obra non supuña un perigo perigo moral. Os perigosos (Voltaire, Flaubert ou Stendahl) líaos nos veráns, en Xinzo, grazas ao bibliotecario da vila, republicano e comunista.

Tras gañar un concurso provincial de relatos, coñece a Vicente Risco, membro do xurado, con quen manterá unha breve -Risco morreu en 1963- pero intensa amizade.

A comezos dos 60 inicia os estudos universitarios de Filosofía e Letras en Santiago de Compostela. Alí contacta cos estudantes galeguistas liderados por Ramón Piñeiro.

Desde a Agrupación Democrática de Estudantes, participa en actividades culturais, como a organización do histórico recital de Raimon en Santiago, 

En 1967  publica Vento ferido, libro de relatos xuvenís que atrae a atención da crítica e dos lectores.

Resultado de imagen de vento ferido

No seu primeiro traballo como profesor, en Viana do Bolo, é acusado de “comunista” por pretender que os nenos pobres da vila puidesen ter servizo de comedor escolar gratuíto: expedientado, despedido e inhabilitado para impartir a docencia en Galicia, vese obrigado e marchar a Bilbao. 

En 1971, nun tren que se dirixe a Santiago de Compostela, Casares coñece a Kristina Berg, unha rapaza sueca. O seu casamento – pouco despois, en Ourense- abriralle a Carlos as portas de Suecia, un país que acabará coñecendo moi ben, incluída a súa lingua..

En 1976 recibe o Premio da Crítica Española por Xoguetes para un tempo prohibido.

En 1982, é elixido deputado ao Parlamento de Galicia por Ourense. Participará na redacción da Lei de Normalización Lingüística (1983).

En 1983 é invitado pola Unión de Escritores da Unión Soviética, e xunto con escritores como Manuel Vázquez Montalbán viaxa pola URSS, dando conferencias e participando en seminarios

En 1985 é nomeado director de Editorial Galaxia, cargo que desempeñará ata a súa morte,

En 1992 comeza a publicar diariamente en La Voz de Galicia a súa columna Á marxe, cun éxito sorprendente: nunca unha columna escrita en galego lograra estar entre as máis lidas e preferidas.

Nestes anos multiplica a súa actividade: escribe biografías (Ánxel Fole, Martín Sarmiento) e publica narrativa:  Deus sentado nun sillón azul (1996) e O sol do verán (2002.

Resultado de imagen de deus sentado nun sillón azul

Recibe importantes premios, tanto xornalísticos (Fernández Latorre”, “Julio Camba”) – como pola súa narrativa (Premios da Crítica, Galaxia).

Ingresou na Real Academia Galega en 1978 e presidiu o Consello da Cultura Galega desde 1996.

Con case sesenta anos, viaxa con oitenta escritores europeos nun Expreso da Literatura Europea que durante mes e medio percorre Europa.

Carlos Casares falece o 9 de marzo de 2002. Un día antes levara ao prelo  O sol do verán.

OBRA DE CARLOS CASARES

Na obra narrativa de Carlos Casares adoita establecerse dúas etapas:

Etapa de renovación: historias ambientadas na época franquista, utilización de elementos autobiográficos, técnicas narrativas innovadoras (monólogo interior, ruptura temporal…).

As obras máis representativas deste período son:

Vento ferido (1967): doce relatos que abordan temas relacionados coa existencia humana (vinganza, morte, soidade, traizón)

Vento Ferido é unha mediametraxe nacida no obradoiro audiovisual do CeMAC, o Curso de Medios Audiovisuais de Celanova. Está dirixida por Miguel Grandío.

Cambio en tres (1969: aborda o mundo da emigración a través do personaxe de Lisardo, que retorna a Galicia para asistir ao enterro dun amigo da infancia.

Xoguetes pra un tempo prohibido (1975): obra pola que recibiu o premio Galaxia e o Premio da Crítica española). Nela reflicte a infancia e a adolescencia dos protagonistas na na posguerra.

Etapa tradicionalista: é unha etapa menos experimental, na que aparecen historias tinxidas de humor e ironía e ambientadas en distintos períodos do pasado :

Os escuros soños de Clío (1979, Premio da Crítica galega): doce contos, presuntamente históricos, nos que Casares mestura ficción histórica, superstición relixiosa, fantasía e humor.

Ilustrísima (1980): a chegada do cinematógrafo á vila provoca o enfrontamento entre a Curia episcopal (fanática, intolerante e dogmática) e o propio bispo ( comprensivo, tolerante e pacífico).

Nas súas últimas novelas, Casares volveu interesarse pola nosa historia recente, o ambiente das vilas galegas na guerra e na posguerra: Os mortos daquel verán (1987) e Deus sentado nun sillón azul (1996).

Narrativa xuvenil: Casares cultivou tamén literatura para nenos: A galiña azul (1968), a obriña dramática As laranxas máis laranxas de todas as laranxas). Esta última foi adaptada polo Centro Dramático Galego no 2011:

Casares foi, asemade:

Biógrafo (Otero Pedrayo,Curros Enriquez, Vicente Risco, Ánxel Fole, Padre Sarmiento…)

Ensaísta: Hemingway en Galicia (1999) ou Un país de palabras (1998).

Columnista: foi colaborador habitual en La Voz de Galicia, baixo o epígrafe Á marxe. Moitos dos artigos publicados aparecen recompilados no volume Na marxe de cada día (1994).

Tradutor:Casares traduciu ao galego obras doutras linguas, como é o caso de

  • Le petit prince, de A. de Saint Exupéry >  O principiño, Vigo, Galaxia, 1972 [14ª ed., 2010].Tordyvlen flyger i skymningen, de M. Gripe = Os escarabellos voan á tardiñaVigo, Galaxia, 1989.

  • The Old Man and the Sea, de E. Hemingway = O vello e o marVigo, Galaxia, 1999.

De O principiño, foi tamén coleccionista: ten máis de 100 edicións distintas en múltiples idiomas!!

Resultado de imagen de o principiño carlos casares

Tamén desde o corredor do primeiro andar, o que nos guía á biblioteca, nos mirará Casares:

E, finalmente, María do Ceo canta así para el:

Advertisements

A natureza no cine (activista) e no mar

A semana pasada foi bastante intensa xa que organizamos varias actividades que nos amosaron varias maneiras de achegármonos á natureza.

O luns a primeira hora veu ao insti, Mauro Chivite, biólogo e ex alumno do centro. Amosoulles aos rapaces e rapazas de 2º da ESO como viven os peixes dos océanos e como compre coidar da auga que os alimenta. Presentou unha parte do traballo da súa tese de doutoramento que xira arredor do tema indicado. Aquí queda unha mostra do seu relatorio e o noso agradecemento.

O martes 25 de abril (día fermoso onde os haxa, día de caraveis e revolución!!) veu Cora Peña,directora de cine , presentarlles ao alumnado de 4º da ESO o seu documental O tesouro de Corcoesto.

A película reflicte como viviron os veciños da comarca de Bergantiños o proxecto de facer unha explotación de megamineiría a ceo aberto e como combatiron este ataque, tamén aberto, á natureza e á saúde.

Tamén nos falou do seu traballo  Apash (los de fuera). Neste cora Peña tamén describe como o sistema capitalista e liberal amenaza a forma de vivir dos pobos indíxenas que, sen dúbida, é moito máis respectousa coa natureza cá nosa. Velaquí un trailer do mesmo:

Cora achegounos unha visión combativa e activista da relación coa natureza: xa que ela nos dá cómpre non esgotala en virtude intereses económicos ou políticos. Moitísimas grazas, Cora por vir ata aquí amosarnos o teu traballo, tan necesario!!!

Tamén comprometido e moi poético é o documental que viron os alumnos de alumnas de 1º de BACH La sal de la tierra, que describe a natureza vista desde a mirada do fotógrafo  Sebastião Salgado. Coma o documental, as imaxes son pura poesía envolta tamén en denuncia e tenrura.

Resultado de imagen de fotograma la sal de la tierra

Fotograma da película La sal de la tierra

Cura o mundo

 Esta semana rematamos a actividade de lectura nas aulas. Farémolo escoitando esta canción ” Heal dthe World” de Mickel Jackson que incide na necesidade coidar a terra e crear un mundo mellor no que todos poidamos vivir en condicións dignas:   

Aquí queda a tradución da canción ao galego que fixo Dores:

Hai un lugar no teu corazón

E eu sei que iso é amor

E ese lugar podería ser moito máis brillante que mañá

E se ti realmente o intentas

Verás que non é preciso chorar

Nese lugar sentirás que non hai pesar nin dor.

Hai maneiras de chegar alá,

Se te preocupas abondo pola vida

Faille un pequeno oco,

Crea un lugar mellor.

 

Cura o mundo

Faino un mellor lugar

pra ti e pra min,

e pra toda a humanidade.

Hai persoas morrendo.

Se che importa a vida,

Fai un lugar mellor.

Pra ti e pra min.

 

Se queres saber por que

hai amor que non pode mentir.

O amor é forte, só procura a alegría de vivir,

Se o intentamos, poderemos ver

que nesa graza non podemos sentir

medo ou temor, deixamos de existir

e comeza a vivir.

Entón saberemos que sempre

o amor é suficiente para crecer.

Así que fai un mundo mellor ,

Fai un mundo mellor.

 

Cura o mundo (…)

E o soño que nos concibiu

Revelará un rostro alegre

E o mundo no que un día cremos

Brillará de novo feliz.

Entón, porque seguir afogando a vida?

Pode esta terra,

crucificar a súa alma?

Porén é moi fácil ver

que o mundo é divino

pola graza de Deus.

Poderiamos voar tan alto.

Deixando que o noso espírito non morra xamais.

No meu corazón, sinto que ti es todos os meus irmáns.

Crea un mundo sen medo,

Xuntos, choraremos lágrimas felices.

Mira as nación trocar as súas espadas por arados.

 

Podemos chegar alá.

Se a vida che importa abondo

Faille un pequeniño oco,

pra facer un mellor lugar

 

Cura o mundo (…)

 

Á volta de vacacións de Semana Santa están previstas charlas e a proxección de documentais que nos aproximarán a distintos aspectos da natureza.

Moitas grazas a todas e a todos pola atención que nos prestastes ao longo desta actividade.

A bordo do Nautilus

Hai cen anos, en marzo de 1917, cruzaba o Atlántico desde EEUU o primeiro submarino da Armada Española, o Isaac Peral (A-O).

Isaac Peral submarine LOC ggbain 22650.jpg

Iniciábase en España a era dos submarinos despois dun longo período de prototipos escasamente usados. Os precedente foron o submarino Peral (1888) e o Ictíneo I, de Narciso Monturiol (1858).

Ictineu I Museu Marítim Barcelona.jpg

 Réplica do submarino Ictineu I (1859) de Narcís Monturiol diante do Museu Marítim en Barcelona.

Asemade, na visionaria novela  Vinte mil leguas de viaxe submariña o autor, Xulio Verne, deseñada o ficticio Nautilus que conduciu ao capitán Nemo polos fondos dos océanos.

A novela foi levada ao cine en 1954 por Richard Fleischer. Velaquí un fragmento da  película 20.000 leguas de viaje submarino

Para celebrarmos este fito da tecnoloxía e da ciencia, este mes exhibimos como libros do mes dous acompañados de senllas películas moi coñecidas sobre o mundo submarino: a mencionada de Verne e a recurrente xoia literaria Moby Dick (1851), esta vez por compartir certo protagonismo os animais que chegan a maiores inmersións: grandes baleas e cachalotes e monstrosos cefalópodos, que posiblemente inspirasen a lenda vikinga do Kraken. Este último é hoxe o segundo nome de varias especies de luras xigantes, coma o Architeuthis dux, ou coma o segundo exemplar que foi visto con vida no mundo despois do xaponés en 2015: a cría malferida fotografada hai poucos meses na ría do Barqueiro. Os seus únicos predadores coñecidos, os cachalotes como Moby Dick, o mesmo que cita Verne entre outras baleas das profundidades. Sabemos por estes lares que o último escritor soñou con financiar grandes empresas cos beneficios de extraer as hipotéticas riquezas somerxidas na ría de Vigo trala batalla de Rande, fixo correr perigos aos seus protagonistas polo estreito de Xibraltar e agora vemos que o alimento de Moby Dick avístase incluso dende a superficie dos mesmos océanos que o intrépido baleeiro Pequod e o avanzado submarino Nautilus percorreron… na imaxinación dos seus autores.

As matriarcas do futuro

Onte pola mañá un grupo de alumnas de Literatura Universal (serán tamén Mulleres de ollos grandes, coma as protagonistas dos contos de Ángeles Mastreta) xuntáronse no eirado, ao abeiro, da ameixeira vermella (ben pode metáfora das mulleres que se empeñaron en deixarnos flores, a pesar de que nos quedan aínda moitas por conquistar!!!) para lernos uns poemas que reivindican a forza e loita, silenciosa, en moitos casos, de mulleres cotiás.

 

Algúns dos poemas lidos foron, entre outros  “A xustiza pola man” de Rosalía de Castro, ou o poema ás mulleres labregas (tan esquecidas sempre!!) de Manuel María:

As mulleres galegas -labregas,
mariñeiras, artesás, obreiras,
pasado, pobo, presente,
alma e futuro de Galicia-
non foron cantadas
polos poetas cultos e premiados,
pechados nas súas torres de almasí:
eles, tan sensibles, non podían
adicarlles rondós e madrigales,
sonetos perfetísimos
a donas que falan en galego,
que son a forza do pobo,
porque non teñen xeitos requintados,
deprendidos en colexos elegantes,
nin vestidos fermosos,
nin frases retorneadas
– nunca foron á escola,
nin alternaron tampouco en sociedade –
i as súas maus non se semellan
ás azas dos paxaros,
nin teñen soavidades de veludo:
están encallecidas polo traballo,
son duras como as pedras,
só tenras pro garimo,
con soavidades de mel
pra perdoar e comprender,
pra sementar tenrura e máis amor,
pra arrincar odios.
Remol, 1970
Pechou o acto a lectura de “Matriracas“, de Guadi Galego.

Estas son as futuras mulleres galegas (oxalá que conserven a forza das “Labregas bergantiñanas” ás que canta
Sés) e que manteñan sempre vivo o seu espíritu activista.

Moitas grazas Uxía Bouza, Uxía Casal, Alba Gándara, Alba Pereira, Sheila Núñez, Lía Diéguez, Elisa Gómez e Tamara Pérez,  polos ollos grandes de mirada limpa e combativa!!!!!!

E tamén a ti, Xoán Carlos, polo fermoso cartaz que sostivo as voces das lectoras e que esconde as de moitas outras mulleres que tamén loitan por = é +.

Ollo! Estade atentos e atentas aos carteis dos corredores! Temos moito que cambiar aínda!